ZEIDAH KAN CAWN HNA LAI?

Salai Biak Lian Sang

A luan ciami kumkhat le cheu hrawng (2007) ah Kawlram in Singapore ram lei ah ka phan. Singapore airport ka phak le caangka IT tthanchonak aa danning ka hmuhmi nih ka khuaruah a ka harter bik. Vanlawng cung in kan chuak i Changi airport chung ah cun Kawlram bantuk ram sifak taktakmi ram in a ra mi kei mah bantuk caah cun airport chung ka hmuh mi paoh cu khuaruahhar ding lawng te an si dih ai. IT a tthang cholo tukmi ram in a ra mi keimah cu airport rianttuan tu hna zong nih tlawmpal cu an ka thleidan deuh ko rua ka ti. Ka hmaika ah mirang (western) mi pahnih airport checknak ah an lut. Airport rianttuantu nungak nu cu leklak a lu aa khun i a don hna. An hnu ah cun ka hei lut ve. Ka khualtlawnnak cauk (passport) cu a vun zoh i a muihmai aa thleng cawlh. A mitbenh tang in fek nawn in a ka zoh cawlh ko. Nain, a ka kal ter `han ko. Ka thawpi ka chuah hnu ah ka ruah mi cu IT, IT, IT tihi a si. Kawlram ah cun IT a niam tuk rih caah le cozah chia le ram sifak kan si caah a minung hmanh hi minung kan si na in ramdang mi he kan rak i dang hrim ko ti hi ka lung ah a chuak cawlh.

CAWN DINGMI I THIMNAK

 Singapore ah thlakhat hrawng ka um hnu ah cu ka airport ah cun Chin miphun hna i

upa pakhat a simi ka rak don. Changi airport in vun chuah ah hin taxi he chuah khawh a si bantuk in, vawlei tang tlanglawng MRT timi zong in chuah khawh thotho a si ve. A thilri cheukhat cu ka vun hnuh piak hna i MRT lei ah kan rak panh. Tlanglawng chung ah cun minung an king i biaruahnak caan`ha ka ngei. A mah bantuk upa he ka chan, chan khat ah vui hnih biaruahnak caan ka ngei theng lai lo tiah ka ruah i ka nunnak caah a biapimi biahalnak pakhat ka hal. “Tuchan ah hin zei bantuk thiamnak dah mino nihhin cawng hna seh tiah na kan duhsak bik?” tiah ka hal. “Na uarbikmi thil cawng law na thiam cem lai i mah cucu na caah a ttha cem lai” tiah tawite le zaang te in arak ka leh cawlh. Ka caah a man a sunglawi ngai mi biatlang pakhat a si. Cu ti cun Japan ah sianginn a rakkai ning le a rak kirlei ah Singapore lei ah a vun luh pah ning tibantuk hna bia a ka ruah thluah mah i, cu ticun atlunnak ding hotel kan phan. Ka kir pah ah bia a ka ruahmi hna cu ka vun kherh tthan hna tikah a zeidang kong nakin IT tthanchonak kong tampi a ka ruahmi ka theih tthan. IT thiamnak uar a umning, uarawk asi ning le a herh ning lawng te an rak si.

Kawl Ralkap A Cozah Le Hriamtlai Miphun Hawi Hna An Kong

Ex.Major Thawng Za Lian

Kawl Ralkap Acozah nih atulio daihnak ala mi hriamnam tlai miphun hawi pawl kha ramri kilveng tu ralkap ah thlen i anmah kuttang ah chiah dingin an timh lio hna caan asi. 2010 kum thimnak tuah hlan hrim hrim ah sikhoseh ti in an nam cuahmah , thazaang atlawm deuh mi pawl tu cu an duh ning poh in, acheu ramri kilvengtu ralkap ah, acheu pyituhsit ah thlen ding in atimh cang hna. Asinain thazaang aneimi KIA, Wa,Mon le Shan cheukhat pawl tu he cun hnatlaknak aum kho rihlo. Cu hlan zongahcun hriamnamtlai poh hriamnam nan up dih lai (surrender nan tuahlai)ti arak si, anduhlo tikah Kawl ralkap nih Ramri ralkap tu ah thlen than ding in a timh than mi asi. Mah zong ah Kawl nih a ti mi minung zat lawng lak,a dang vialte dinh ter ding, cun Kawl ral kap le ralbawi tu, ansinah chiah ding ti asi. Anhna atla lo. Hi kong kanzohtikah Kawl ralkap acozah nih miphun dang thazaang anneih, anthawn ding cu an duh lo ti cu afiang ko, a tih zong an tih ngai mi asi kha a lang.

 

Kawlram tuanbia kanzohtikah Kawlmi nih miphundang pawl he itlukdih ding,ikhah dih ding,tinco ciove ding ti mi hi an ruat kho hrimhrimlo ti cu alang. Gen Ne Win chan Kawl ralkap kong hi vun zoh than ka duhmi aum. Independence kan hmuh hlan ahcun Kawlram ah ralkap timi hi Karen miphun, Kachin miphun, Lai miphun, Kaya miphun, Shan miphun, Kawl miphun tiin mah le miphun cioin ralkap adang tete in um a rak si.

Democracy Timi Cu

Democracy biafang hi Greek biafang “Demos”in a ra mi a si. Demos sullam cu mipi tinak a si. Democracy uknak phung ah ram nawlngeihnak sangbik cu cu mipi sin in a ra.

1. Democracy uknak phung hi a tlangpi in aa khat ko nain, ram pakhat le pakhat hmanmi phung hi an i dan deuhnak tete a um ve.

 2. Democracy phung ahcun ram rorelnak le nawlngeihnak

cu mipi kut cung ah , direct in a siloah mipi aiawh thimmi palai hna nih an ngeih.

 3. Democracy uknak phung nihcun mipi zalawnnak kha a runven i a dirpi.

 4. Democracy cu mitam deuh duhning in ram uknak phunglam a si. Cun pumpak le mi tlawm duhnak zong kha upat pi a si. Mitam deuh duhning in ram kalpi a si nain, pumpak le mitlawm bu covo zong kha a upat i, a kilkamh ve.

 5. Democracy uknak phung nih Center cozah nawlngeih tuknak kha a doh a hrial i, peng le tlang nawlngeihnak kha thazang a pek. Mipi duh ningin kalpi khawhnak caah khuatlang cozah kha thazaang a pek.

NU HNA TUANBIA A THLENGTU QUATA SEAT

Kawlram ah a dikmi democracy le federal uknak phunghram a um khawh nak caah ramleng phan remkhel bu hna rian`uan hmalak cuahmah a si. Hi ti i zuamnak ah mah bu pakhat hmuhning le duhnak lawng si loin, ramchung ummi ramkhel bu hna le bu dangdang hna i cohlan khawhmi zulh awk phunglam chung a ummi ramuknak phunglam pakhat sernak caah i zuam cu a si. Cu ti rian ttuanttinak nih a chuahpi mi ( Federal Constitution Drafting and Coordination Committee (FCDCC) rian`uannak hi a si.

Hi FCDCC ahhin nu hna ramkhelnak rian ah i tel khawh nak caah le nu hna ram khongkau i telnak dirhmun `han choternak caah Kawl ram nubu (Women League of Burma) nih nu hna hi a tlawmbik (30%) i tel dingin an hal. Hi nu caah Quata seat chiahnak kong he pehtlai in biahalnak tampi a chuah caah vun zoh`i tuah hna usih.

KAWLRAM NUHRIN COVO (BURMA HUMAN RIGHT)

Kawlram ah a sualmi sual phawt a si lo caah uktu State Peace and Development Council (SPDC) nih ram mipi covo a phunphun in a buar. Mipi covo, ramkhelnak covo, sipuazi covo, luhmuhzi covo le nunphung covo hna cu a phunphun in a buar hna. Kum 50 chung dengmang an uk chungah nuhrin covo zulhphung a ngei lo i upadi nih lai a rel lo. Biaceihnak zong zalonnak a ngei

lo. Cu nihcun ramkip fonh nuhrin covo standard (international human rights standard) he aa ralkahmi policy a chuahpi i nuhrin covo  kilvennak le `hanchoternak cu a phih in phih a si. Nuhrin covo cawnpiaknak cu ram chungah a si khawh lo ca ah ramri ah a thli in tuah a si. Kawlram ah crimes against humanity (Minung zapi cung ah sualnak), a hmaanlo ningin uknak, sualnak in luatternak, zalongte in chimrel khawhlonak, zalongte in bu ser khawhlonak, zumhmi ruangah thongthlaknak, ramkhelnak covo chiatchuahnak, inn lo le ram, thil le ri ngeih khawhlonak, sifak tuk siternak, bawmhnak pekmi kham le phih piaknak, ramhrin miphun covo le an biaknak chiatchuahnak, minung zuarnak le rian `uantu (Labour) hna covo chiatchuah le buar he aa khat.

CHINRAM KULH COZAH LE CHIN NATIONAL FRONT (CNF) KARLAK MINSENTHUT HNATLAKNAK

(Unofficial translation)

Zungzal a hmunmi remdaihnak ser khawh nakhnga Kawl ramkulh chungah zungzal a hmunmi remdaihnak a um khawh nakhnga Kawl ramkulh cozah nih 18 August, 2011 ni ah a chuahmi theihternak 1/ 2011 cherhchan in siseh, 18 August, 2011 ni ah Pyitu Hlutdaw le Amyota Hlutdaw pahnih hnatlaknak in sermi Ethnic Affairs and Internal Peace Committee nih a chiahmi rian a tak in dotkhat hnu dotkhat kalpi nakding ca ah siseh, Kawl ramkulh President U Thein Sein nawl peknak in, ramkulh vuanci U Aung Min hruaimi le Chin National Front a voi (5)nak Party Conference riantuan caan (term) chungah CNF Chairman Pu Zing Cung le Assistant Secretary General Dr. Sui Khar nih Thairam hmunkhat ah timhlamh chungnak me`ing an ngeih hnuah, Chin National Front a voi (5)nak Party Conference riantuan caan chung Central Executive Committee biachahnak 9/2011 cu Chin National Front tuahmi a voikhatnak Party Emergency Conference nih a fehter chap caah, cu Emergency Conference hnatlakpinak cu kalpi dingah siseh, Cucaah zungzal a hmunmi remdaihnak ser khawh nakding ca ah Chin National Front le Chin State level remdaihnak khuakhang laireltu bu hna nih tuanbia ah a hmun zungzal dingmi a tanglei hna cu kaphnih hnatlaknak minsen thut an si.

CHIN HOLH ZEIZAT DAH A UM?

Pu Lian Uk

Ca`ial tikah Anthropology, History, Legal idea, Literature, Logic timi hi ruah tonh dih in hmuhning phunphun a um khomi purhdah tonhchunh in `ial I zuammi a si. Cucaah voikhat article relnak in ruahnak tampi a pawimi ca si kho seh ti hi kan i zuam ngai. Cu lawng si loin atu hi holh kong bantuk ah rak theih a herh ve ngaimi Chinram township pa kua le Mizoram, Asho Chin lak, Naga lak i cawhmeih in um lio, a kenza Laimi nunning le khuaruahning zazat le holh hmanning practical ton cangmi cungah hngat in, `ialmi deuh a si. Cucaah hi capar cu ramrian khelnak ah lunglut ngai in theihduhnak a ngeimi mipawl nih rel awk `ha ngai in ka hmuhpiak hna. Lairam chung ramuknak ah

zapi ca siarem deuh dingin le fawi deuh dingin rak tuahmi, atu ah Tedim-Tonzang peng timi Mirang chan lio Tedim Sub-Division rak timi ah khin;

• Zo holh,

• Teizang holh,

• Kamhau-Sukte holh,

• Sizaang holh,

• Khuano pawl, le Dim pawl holh hi aw dang in an chim ahcun Chinmi holh `eng tete hi an rak um cio hna.

CA NIH MIPHUN A SERSIAMNING

G. Biak Nawl

BIAHRAM DOMH

Holh timi hi khuazei in dah a rak i thawk ti hi, hngalh khawh lomi a si. Pathian a zummi kan caah hin cun Pathian sinin aa thawk kan ti hnga nain, vawlei serka tuanbia ah khan, Pathian nih Adam le Eve cu a rak chawnh hna si kaw, zei holh phun khi dah a va si hnga, cun Adam le Eve zong cu zei holh in dah an rak holh ve hnga, ti cu ruah awk in a um. Minung cu holh phun a ngeimi kan si caah, cu holh CA in `ial chan a hung chuak i, CA nih cun holh phun he, miphun a dirkamh, a kilven i a sersiam. Minung cu philh hmangmi kan si lawng si loin, thihhmangmi kan si caah, CA nih cun philh khawh lomi rothil in a thuamh, a kenhlawm ca lawngah, chan khat hnu chan khat a kong hngalhpiak khawh a si. Cucaah minung thawng in zeizong vialte hi CA cun kenhlawm an si caah zeitluk thil saanthlai dah a si kha a fiang colh ko.

Phuntungtu

Phuntungtu mekazin hi ka rak sunsak ngaimi mekazin a si. Hakha a ummi nihcun caan hmaan in kan rel kho lengmang lo. Ka hawipa Johnny ~ial Awi hi India ah sianginn rak kai kaw, a rak phorhcaante lawng ah rel khawh a rak si. Atu cu ka rel lo nak zong a sau cang. Ka rak sunsak khunnak cu Miphun dawtu hna nih miphun dawtnak thinlung he miphun dawtnak kong an `ialnak tiin ka rak hmuh caah a si. Atu ah ka sunsak ngaimi Phuntungtu caah capar `ialnak caan`ha ka hun hmuh cu ka lawmh hlei ah ka khuaruah a ka tamter. Miphun ca ah a nunnak a thapmi pawl lawng nih `ial dingin ka rak ruahmi a si. Ka sunsak ngaimi a rak si bantuk in `ial zong hi ka ngamh lo. Asinain capar `ial siaherh ngai in hawikom nih an hun kan sawm caan ah manhlo le daithlan ruang i kan `ial lo ahhin aa daw ciami hawikom he zong i hlatnak bantuk ah a can caah hin “Phuntungtu” timi he a pehtlai in ka siaherhmi tete `ial ka hun I zuam ve. Keimah bantukin Phuntungtu mekazin a sunsaktu hna hi ka capar nih nan lung an tlinterlonak hna cungah ka ngaithiam hram ko uh tiah lawmhnak bia chimhpah in biahmai`hi ah nawl kan duh hna.

JENTAIL MINU ZUMHNAK BANTUK

JENTAIL MINU ZUMHNAK BANTUK

                                                (Mathai 15:21-28)

By; Stalin Tha Cung Lian

Tutan i kan relmi kan tlangtarmi kha Kanaan minu i a zumhnak kong kha a si. Kanaan minu, Judah minu ti kan chim ahcun nang fiang ko lai. Judah mi a si lomi paoh cu Jental mi kan si dih hna.

Bawi Jesuh a chan lio i, Judah miphun hna an umnak, Judah ram le khua hrawnghrang i minung phung le biaknak an icawnpiak ning le an kalning kan zoh tikah kan hmuh khawhmi cu zeidah a si tiah cun miphun thleidannak tampi a rak um.

Cu miphun thleidannak ahcun a poi ngaimi cu, Judah miphun pawl nih hin Jental miphun hi zeihmanh ah an rak rel hna lo. Kannih cu Pathian miphun kan si. Pathian nih a thimmi miphun kan

A RALAI MI KHUATU KHA KAN CUAN

A RALAI MI KHUATU KHA KAN CUAN

Bible Caangthim

: IThesalon 4:13-18

                  :Biathlam 14:12

               :Hebrew 13:14

Vawleicung ahhin biaknak hi a phunphun in kan um cio hna. Cu biaknak hna i an Bible zoh tikah an ttha tuk cio ko hna. Asinain, thih hnu nunnak kong an um hna lo. Asinain, kannih Khrihfami kan van a tthatnak cu kan chuahkehnak in kan takpum a thih hnu pin lei zungzal nunnak kong tiang tlamtling tein aa ttial dih cikcek. Cucu kan van a tthatnak a si.

Cun kan Bible chung kan zoh tikah Isreal miphun hi ttah a hmangmi miphun an si. An nu, an pa, an u, an nau, an fa, an pi le an pu an thih tikah thi dengmang in fak tukin tah a hmangmi miphun an si. Kannih Chin miphun zong hi ttah a hmangmi miphun kan si ve. Isreal he hin kan nunphung kan zoh tikah kan ilo ngai. Chuahkehnak lei hlathlaitu pawl nihcun vawleicung ah Isreal lawng hi an sam a kuami miphun an si an ti. Asinain, Chinlung People Cultural pawl nih Research an tuah tikah Chin miphun kan sam hi a kua ve an ti. Cucaah Isreal hrinthlak kan si tiah zumhnak an ngeihnak a si.

Kawlram President Caah Nominate Mi Pathum Chung Ah A Hodah A Tling Kho?

Kawlram President Caah Nominate Mi Pathum Chung Ah A Hodah A Tling Kho?
....................................................................................................

Ram pumpi thimnak Amyota Hluttaw Vote 224 le Pyittawngsuh Hluttaw thimfung (votes)440 fonh tikah 664 a um. Cu chungah; 

1.NLD -390
2.USDP-41
3. Ralkap-166
Total= 597

Votes 67 a hlei. Hi votes 67 chungah a party nih an ngeihmi votes hi a tanglei ah kan van langhter lai,.
1.ANP 22
2.SNLD15
3.PNO -4
4.TNP5
5.LNDP26.ZCD 4
7.KSDP1
8.KDUP 1
9.WDP 1
10.INDEPENDENT 311.MNP1
12.NUP1
13. OTHERS 7

Total vote 67 a si. Hi Votes 664 chungah NLD President caah an tarmi minung pahnih an si. Cu hna cu :

1.Htin Kyaw
2.Henry Van Thio. Mah hna pahnih votes 390 an I ngeih cia.
3. Myint Shwe
Myint Shwe hi ralkap nih an ithawhmi a si caah Ralkap votes 166 + USDP votes 41= 207 hi ai ngeihcia ve.

HRAM LEN TAWN HNA MAW

A PHUAHTU: ZA THIO

A SATU: PHILIP CUNG LIAN THAWNG & DAWT HLEI HNIANG

FIDI:Phun Lian Cung & Tha Chin Par

1.Zeihme kan ruah kan phun tling in, tluangdang le ramdang ah kan ram har le ngunsawm kawl ruah ah maw? Semnak Lai lungrawn chuahtak in tluangdang kan hram riangmang, maw ka hngahhlang nehbung khirh le khuachuah mual len than lai.

2.Nan lung zor hlah uh leng le val Lairam ca fawh nan tuan, retheih sifah le zonzai kip tuar in, cungthu bawi le milian rual nih duh tawk in hnek hna maw? Tuar thiam a har, sal si ttung lo, sal bang tuar le nun hi.

Hram len tawn hna maw, val ttha rual cu, hriam kip put in rian hrang nan ttuan zawn, ruun hngak lengnu le semcawi hna zong nih, hlam ve tawn hna lai, zanmang tiang mitthli he……

3.Philh um lai lo, kan chan chungah, roling seh kan tuanbia, sahngar nan ti palik mittha rual nih, nan ngeih chaw ngunsawm an lak le chuh nan ton caan zong ah, cung Pathian nih an hmuh ko hna, Lai a relte ko lai.

4.Maw Lainu ttha te’n ruat ve hmanh, hlawhcia chaw na hman zawn, na dawt na kawp hnek lengmang a ttuan man, duh in hmang loin semsih te’n lai na rel thiam ahcun, philh um te lai, ton tthan caan ah zaanmang bang kan tuanbia…

5.Rihzung mual an liam, kan chuahpi valttha kan sian lo hna, ngaktah fa bang lileng le tuar har in mui hmuh loin leidai an ciam, domh le tlaih zong tong lo, fak khun ai lai sunghno nu le pa le thaisung nu ca….

https://www.youtube.com/watch?v=RGqVEXiQJvM